മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാന പട്ടണവും മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും താലൂക്കുമാണ് നിലമ്പൂർ . 1996 ഫെബ്രുവരിയിൽ ആണ് നിലമ്പുർ മുൻസിപ്പാലിറ്റി ഔദ്യോഗികമായി നിലവിൽ വന്നത്.അതു വരെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ താലൂക്കായിരുന്ന ഏറനാടിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ നഗരസഭയാണ് ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം.
ബേപ്പൂർ തുറമുഖം വഴി കടൽ വ്യാപാരത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരുതരം കപ്പലായ ഉരു നിർമ്മാണത്തിനുള്ള തേക്കുകൾ സാധാരണയായി നിലമ്പൂർ തേക്കിന് കാടുകളിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരുന്നത്. ചാലിയാർ നദിയുടെ തീരത്ത് പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ നീലഗിരി പർവതനിരയോട് ചേർന്നാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്ത് നിലമ്പൂർ തേക്കുകൾ ധാരാളമുള്ളതിനാൽ ഈ സ്ഥലം "തേക്ക് ടൗൺ" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കനോലിയുടെ പ്ലോട്ടിലുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള തേക്ക് തോട്ടം പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് വെറും രണ്ട് കിലോമീറ്റർ (1.2 മൈൽ) മാത്രം അകലെയാണ്. അന്നത്തെ മലബാർ ജില്ലാ കളക്ടറായിരുന്ന ഹെൻറി വാലൻ്റൈൻ കനോലിയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത് . നിലമ്പൂരിലെ തേക്ക് മ്യൂസിയം പരിപാലിക്കുന്നത് കേരള ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടാണ്, ഇത് ലോകത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള തേക്ക് തോട്ടത്തിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി സ്ഥാപിച്ചു. നിലമ്പൂർ രാജാക്കന്മാർ വസിക്കുകയും ഭരിക്കുകയും ചെയ്ത നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തിനും ഈ പട്ടണം പ്രസിദ്ധമാണ് . നിലമ്പൂർ ആസ്ഥാനമായുള്ള കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിമാരുടെ സാമന്തന്മാരായിരുന്നു നിലമ്പൂർ രാജാക്കന്മാർ .
ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ചെറുതും മനോഹരവുമായ ബ്രോഡ് ഗേജ് റെയിൽവേ ലൈനുകളിൽ ഒന്നാണ് നിലമ്പൂർ -ഷൊർണൂർ പാത . കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിലമ്പൂർ തേക്ക് തടികൾ കോഴിക്കോട് വഴി യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഇത് . ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് നിലമ്പൂരിൻ്റെ പ്രധാന പ്രാധാന്യം തേക്കുകളുടെ ഉത്പാദനത്തിനായിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ പഴയ ഭരണരേഖകളിൽ , 1844 -ൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച നിലമ്പൂരിലെ തേക്കുതോട്ടമായിരുന്നു മുൻ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ സർക്കാരിൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ തോട്ടം എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ....
ബ്രിട്ടീഷ് രേഖകളിൽ നിലമ്പൂരും പരിസരവും മൊത്തത്തിൽ നിലമ്പൂർ താഴ്വര എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് . നിലമ്പൂർ മേഖലയിലെ ചാലിയാർ നദിയുടെ തീരം പ്രകൃതിദത്ത സ്വർണ്ണ വയലുകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് . നിലമ്പൂരിലെ ചാലിയാർ നദിയുടെ താഴ്വരയിൽ നടത്തിയ പര്യവേക്ഷണങ്ങളിൽ 2.5 ദശലക്ഷം ക്യുബിക് മീറ്റർ പ്ലെയ്സറുകളുടെ ശേഖരം ഒരു ക്യുബിക് മീറ്ററിന് 0.1 ഗ്രാം എന്ന തോതിൽ ഉള്ളതായി കാണിക്കുന്നു. നിലമ്പൂർ താലൂക്കിലെ മലയോര വനപ്രദേശം സമ്പന്നമായ ജൈവവൈവിധ്യത്തിൻ്റെ നീലഗിരി ബയോസ്ഫിയർ റിസർവിൻ്റെ ഒരു ഭാഗമാണ് . ഊട്ടിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 90 കിലോമീറ്റർ (56 മൈൽ) പടിഞ്ഞാറായും ഗൂഡല്ലൂർ പട്ടണത്തിന് 48 കിലോമീറ്റർ (30 മൈൽ) തെക്കുപടിഞ്ഞാറായും ഊട്ടി - ഗൂഡല്ലൂർ - നിലമ്പൂർ- കോഴിക്കോട് റോഡിൽ മഞ്ചേരിയിൽ നിന്ന് 27 കിലോമീറ്റർ (17 മൈൽ) വടക്കുകിഴക്കായുമാണ് നിലമ്പൂർ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് .
നിലമ്പൂർ താലൂക്കിൻ്റെയും ഊട്ടി താലൂക്കിൻ്റെയും അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 2,554 മീറ്റർ (8,379 അടി) മീറ്റർ ഉയരമുള്ള മുകുർത്തി കൊടുമുടി, കൂടാതെ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ അഞ്ചാമത്തെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടിയും ആനമുടിക്ക് (2,696 മീ) കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടിയുമാണ്. [8,845 അടി]), മീശപുലിമല (2,651 മീറ്റർ [8,698 അടി]) എന്നിവ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ സ്ഥലമാണ്. ഇടുക്കി ജില്ലയ്ക്ക് പുറത്ത് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടി കൂടിയാണിത് . മലപ്പുറം - പാലക്കാട് - നീലഗിരി ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിയോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 2,383 മീറ്റർ (7,818 അടി) ഉയരമുള്ള ആൻജിൻഡ കൊടുമുടിയാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ കൊടുമുടി. മലപ്പുറം, വയനാട് , കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ താമരശ്ശേരി താലൂക്കിലെ നിലമ്പൂർ താലൂക്കിൻ്റെ ട്രൈജംഗ്ഷനിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 2,339 മീറ്റർ [7,674 അടി] ഉയരമുള്ള കൊടുമുടിയാണ് വാവുൽ മല , ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ മൂന്നാമത്തെ സ്ഥലമാണ്. നിലമ്പൂർ താലൂക്കിൽ ചാലിയാർ നദിയുടെ ചെറുതും ഇടത്തരവുമായ നിരവധി പോഷകനദികളുണ്ട് .
